ΤΑ ΑΛΛΕΡΓΙΟΓΟΝΑ

Οι αλλεργίες είναι από τα πιο συχνά χρόνια νοσήματα στις βιομηχανοποιημένες χώρες, όπου υπολογίζεται πως το 10-30% του πληθυσμού πάσχει από αυτές. Πολλές επιδημιολογικές μελέτες στην Ευρώπη και σε άλλες ανεπτυγμένες περιοχές του πλανήτη δείχνουν πως τα αλλεργικά νοσήματα έχουν αυξηθεί κατά 2 έως 3 φορές, μέσα στις τελευταίες τρεις δεκαετίες.

Η αλλεργία είναι μια αντίδραση υπερευαισθησίας μεσολαβούμενη πάντα από ανοσολογικό μηχανισμό (παραγωγή IgE αντισωμάτων). Η αντίδραση αυτή οφείλεται σε κάποιο αλλεργιογόνο το οποίο  μπορεί να είναι κάθε ουσία που μπορεί να διεγείρει ανοσιακή απάντηση.

Στην Ελλάδα τα πιο συχνά αλλεργιογόνα είναι:

  1. Τα ακάρεα της οικιακής σκόνης

  2. Η γύρη της ελιάς, το περδικάκι και τα αγρωστώδη

  3. Τα οικόσιτα ζώα (γάτα, σκύλος)

  4. Το δηλητήριο της μέλισσας και της σφήκας

  5. Τα φάρμακα (κυρίως η πενικιλλίνη)

  6. Οι ξηροί καρποί, το ψάρι, τα οστρακοειδή, το αυγό οι φράουλες και το γάλα

Τα αλλεργιογόνα μπορούν να κατηγοριοποιηθούν ανάλογα με τον τρόπο που ερχόμαστε σε επαφή μαζί τους. Διακρίνουμε τα εισπνεόμενα ή αερο-αλλεργιογόνα, τα τροφικά αλλεργιογόνα, αυτά που προκαλούν αλλεργία αποκλειστικά δια της επαφής με το δέρμα, και τα υπόλοιπα που δεν κατατάσσονται σε κάποια από τις παραπάνω κατηγορίες.

ΤΑ ΑΕΡΟ-ΑΛΛΕΡΓΙΟΓΟΝΑ

Τα αερο-αλλεργιογόνα υπάρχουν στον αέρα που εισπνέουμε και προκαλούν κυρίως ρινίτιδα, επιπεφυκίτιδα, βρογχικό άσθμα κ.α.

  • Τα ακάρεα της οικιακής σκόνης είναι η πιο διαδεδομένη πηγή αλλεργιογόνων εσωτερικού χώρου η οποία προκαλεί αλλεργίες που σχετίζονται ιδιαίτερα με το άσθμα. Τα κύρια είδη που προκαλούν αλλεργική ευαισθητοποίηση είναι τα D. Pteronyssinus και D. Farinae. Τα αλλεργιογόνα από τα είδη αυτά προκαλούν εκτεταμένη διασταυρούμενη αντίδραση, και γι’αυτό δεν μπορεί να προσδιοριστεί ειδικότητα με κάποιο είδος στη δερματική δοκιμασία. Οι μικροοργανισμοί αυτοί αναπτύσσονται στα στρώματα, τα μαξιλάρια, τα χαλιά, τις πολυθρόνες, τα παιδικά παιχνίδια (υφασμάτινα κουκλάκια) και τρέφονται με την πιτυρίδα του ανθρώπου (αποπίπτοντα κύτταρα της επιδερμίδας) και μύκητες.  Τα ακάρεα πολλαπλασιάζονται κυρίως το Φθινόπωρο αλλά και την Άνοιξη. Επειδή υπάρχουν καθ’ όλη την διάρκεια του έτους μπορεί ο ασθενής να έχει ολοετή συμπτωματολογία ή κρίσεις κατά την διάρκεια των δύο εποχών που ήδη αναφέρθηκαν.

 

  • Επίσης σημαντικός εκπρόσωπος των αερο-αλλεργιογόνων είναι η γύρης διαφόρων φυτών και δέντρων και βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στην ατμόσφαιρα κατά την περίοδο ανθοφορίας τους (συνηθέστερα την άνοιξη, αλλά όχι μόνο). Η γύρη της ελιάς είναι ελαφριά και μπορεί να μεταφερθεί μέσω του αέρα χιλιόμετρα μακριά, ενώ άλλες όπως του πεύκου είναι βαριές και βρίσκονται γύρω από το δέντρο. Για το λόγο αυτό δεν είναι απαραίτητο το φυτό να βρίσκεται στο άμεσο περιβάλλον μας για να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση.

 

  • Τα οικόσιτα ζώα, με κύριους εκπροσώπους το σκύλο και τη γάτα, είναι ανάμεσα στις συνηθέστερες αιτίες αλλεργίας (σποραδικές πληροφορίες υποδηλώνουν ότι ευθύνονται για τις αλλεργίες του 10-15% του πληθυσμού στις εύπορες χώρες)

 

  • Τέλος, συχνά αίτια αλλεργίας είναι τα σωματίδια διαφόρων μυκήτων, που αναπτύσσονται συχνά σε χώρους με έντονη υγρασία, αλλά και άλλων απρόσκλητων επισκεπτών όπως η οικιακή κατσαρίδα.

ΤΑ ΤΡΟΦΙΚΑ ΑΛΛΕΡΓΙΟΓΟΝΑ

Τα τροφικά αλλεργιογόννα συνήθως προκαλούν συμπτώματα από τη στοματική κοιλότητα (ερυθρότητα, κνησμό, αίσθημα καύσου) και το γαστρεντερικό σύστημα (ναυτία, έμετοι). Δεν είναι όμως σπάνιες και οι γενικευμένες αναφυλακτικές αντιδράσεις από κάποια τροφή.

 

  • Το αγελαδινό γάλα, προκαλεί αλλεργία σχεδόν αποκλειστικά σε παιδιά. Έχει καλή πρόγνωση, καθώς υποχωρεί πριν τη σχολική ηλικία στις περισσότερες περιπτώσεις. Παρ’ όλα αυτά, συνεπάγεται την αυστηρή αποφυγή όλων των γαλακτοκομικών προϊόντων, καθώς και το γάλα των υπολοίπων θηλαστικών, όπως του κατσικίσιου ή του πρόβειου.

 

  • Το αυγό, που επίσης είναι αίτιο αλλεργίας της παιδικής κυρίως ηλικίας και δημιουργεί προβλήματα λόγω της σχεδόν καθολικής ύπαρξης ποσοτήτων πρωτεΐνης αυγού στη ζαχαροπλαστική και σε πλήθος συσκευασμένων προϊόντων προς κατανάλωση.

 

  • Τα σιτηρά έχουν πολυάριθμα αλλεργιογόνα, με αποτέλεσμα να προκαλούν συχνά βαριές αντιδράσεις. Εκτός αυτού, η αλλεργία στο σιτάρι αντανακλάται και στα υπόλοιπα δημητριακά (βρώμη, σίκαλη, κριθάρι), επιφέροντας ευρείς αποκλεισμούς στο διαιτολόγιο του ασθενούς. Παρ’ όλα αυτά, συχνά υποχωρεί  πριν την ενηλικίωση.

 

  • Άλλο σημαντικό αλλεργιογόνο είναι η πρωτεΐνη του ψαριού, που προκαλεί διασταυρούμενες αλλεργικές αντιδράσεις σε πολλά είδη ιχθύων, όχι όμως και στα υπόλοιπα θαλασσινά (οστρακόδερμα και μαλάκια). Αλλεργία της παιδικής ηλικίας με επίμονη διαδρομή, συνήθως για δεκαετίες ή και ισόβια.

 

  • Τα θαλασσινά (πλην ψαριού) είναι από τις λίγες ομάδες αλλεργιογόνων που προκαλούν νόσο συχνότερα σε ενήλικες από ότι σε παιδιά.  Χαρακτηριστικός εκπρόσωπος είναι η γαρίδα, με αλλεργιογόνα ακόμα και απειλητικά για τη ζωή λόγω της βαρύτητας των αντιδράσεων που προκαλούν.

 

  • Το ροδάκινο είναι ένα σημαντικό αλλεργιογόνο για τη Μεσόγειο, τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες. Συγκεντρώνει τη μεγαλύτερη ποσότητα αλλεργιογόνου στη φλούδα, με αποτέλεσμα η αλλεργία συχνά να περνά απαρατήρητη από άτομα που καταναλώνουν το ροδάκινο ξεφλουδισμένο. Λόγω όμως της ευρύτατης διασταυρούμενης αντιδραστικότητας (αντανάκλασης της αλλεργίας σε συγγενικά είδη), η αλλεργία στο ροδάκινο είναι αίτιο συμπτωμάτων σε έναν απρόβλεπτο αριθμό φρούτων (μήλο, αχλάδι, μπανάνα, δαμάσκηνο, σταφύλι, κεράσι), λαχανικών (λάχανο, ντομάτα, πράσινα λαχανικά), σπόρων (σουσάμι, μουστάρδα), ξηρών καρπών και οσπρίων. Ευτυχώς, τα συμπτώματα είναι κατά κανόνα ήπια, με σποραδικές όμως αναφυλακτικές αντιδράσεις.

 

  • Τέλος, οι ξηροί καρποί, παρά την θαυμάσια διατροφική τους αξία, αποτελούν το αίτιο της βαρύτερης τροφικής αλλεργίας στον άνθρωπο. Κατά κανόνα πολυετής αλλεργία, με συχνή διασταυρούμενη αντιδραστικότητα μεταξύ των διαφόρων ξηρών καρπών, προκαλεί σημαντική έκπτωση στην ποιότητα ζωής των ασθενών λόγω του φόβου αναφυλακτικής αντίδρασης και των επακόλουθων αυστηρών περιορισμών στο διαιτολόγιο. Με μεγάλη διαφορά από τη δεύτερη τροφή, οι ξηροί καρποί αποτελούν το σημαντικότερο αίτιο θανατηφόρων αλλεργικών αντιδράσεων σε παγκόσμιο επίπεδο.

 

ΑΛΛΕΡΓΙΟΓΟΝΑ ΕΞ ΕΠΑΦΗΣ

 

Τα  αλλεργιογόνα αυτά προκαλούν συμπτώματα από το δέρμα με την απλή επαφή, συνήθως εξανθήματα. Τα πιο συχνά είναι το νικέλιο και άλλα μεταλλικά στοιχεία που υπάρχουν σε πλήθος αντικειμένων που φοράμε ή χρησιμοποιούμε, ουσίες που περιέχονται σε καλλυντικά, αρωματικά ή καθαριστικά προϊόντα, αλλά και αλλεργιογόνα που χρησιμοποιούνται σε κόλλες, βαφές, υφάσματα κλπ.

ΥΠΟΛΟΙΠΑ  ΑΛΛΕΡΓΙΟΓΟΝΑ

Το δηλητήριο της μέλισσας, της σφήκας αλλά και άλλων υμενοπτέρων μπορεί να προκαλέσει αλλεργία στον άνθρωπο, με ιδιαίτερη σημασία λόγω της υψηλής πιθανότητας για βαριά, αναφυλακτική αντίδραση.

 

Οι πρωτεΐνες του λάστιχου (φυσική πρωτεΐνη καουτσούκ του latex), που περιέχονται σε πολυάριθμα χρηστικά αντικείμενα, αποτελούν επίσης ένα σημαντικό αλλεργιογόνο, τόσο στην καθημερινότητα, αλλά ακόμη περισσότερο για τους νοσηλευόμενους ασθενείς και κατά τη διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων.

 

Τέλος, ένας μακρύς κατάλογος πιθανών αλλεργιογόνων περιέχονται στα διάφορα φάρμακα που χρησιμοποιούμε όπως είναι τα αντιβιοτικά (π.χ. αμοξυκιλλίνη), τα αντιφλεγμονώδη (π.χ. ασπιρίνη), τα αναισθητικά (π.χ. ξυλοκαΐνη) κ.α

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 

  1. Παγκόσμιος Άτλας Αλλεργίας, Published by the European Academy of Allergy and Clinical Immunology, Ελληνική έκδοση της Ελληνικής Ακαδημίας Αλλεργιολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας

nikaia

Efesou 36a & Ikoniou str., Nikaia

glyfada

Vaso Katraki 6 sqr., Glyfada
This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now